Autor:

Knyspel-Kopeć, Renata

Współtwórca:

Kotlarek, Dawid - red. ; Buck, Andrzej - red. ; Bartkowiak, Przemysław - red.

Tytuł:

Dzieje bibliotek w ujęciu encyklopedycznym, na przykładzie polskich wydań encyklopedii przełomu XIX i XX wieku = The history of libraries from an encyclopedic perspective, exemplified by Polish editions of encyclopediasat the turn of the 20th century

Tytuł publikacji grupowej:

Zielonogórskie Studia Bibliotekoznawcze, z. 5

Temat i słowa kluczowe:

biblioteki ; historia ; encyklopedie polskie ; encyklopedie ; biblioteki kościelne ; biblioteki klasztorne ; rękopisy ; księgozbiory ; dziedzictwo kulturowe ; edukacja ; tożsamość narodowa ; Hoffmanowa, Klementyna (1798-1845) ; Bogucki, Feliks ; Krzemiński, Stanisław (1839-1912) ; Nowodworski, Michał (1831-1896) ; Biblioteka Aleksandryjska ; Biblioteka Watykańska ; Biblioteka Załuskich ; libraries ; history ; Polish encyclopedias ; encyclopedias ; church libraries ; monastic libraries ; manuscripts ; book collections ; cultural heritage ; education ; national identity ; Library of Alexandria ; Vatican library ; Załuski library

Streszczenie:

Tekst omawia sposób przedstawiania bibliotek i ich historii w polskich publikacjach encyklopedycznych z przełomu XIX i XX wieku. Wczesne opracowania encyklopedyczne definiowały bibliotekę przede wszystkim jako zbiór książek, często obejmujący także rękopisy, ryciny i mapy. Wydawnictwa przeznaczone dla dzieci przedstawiały te informacje w krótkiej i przystępnej formie. Autorzy tacy jak Feliks Bogucki i Stanisław Krzemiński wprowadzali podstawowe wyjaśnienia dotyczące bibliotek w materiałach edukacyjnych dla najmłodszych. Szerzej o bibliotekach pisała Klementyna Hoffmanowa, która opisywała znane biblioteki w Paryżu i Wrocławiu oraz zachęcała młodzież do ich odwiedzania w celu pogłębiania wiedzy i rozwijania zainteresowań. Przedstawiła również zarys historii bibliotek - od zbiorów w starożytnej Jerozolimie i Biblioteki Aleksandryjskiej, poprzez prywatne biblioteki w Grecji i publiczne w Rzymie, aż po średniowieczne biblioteki klasztorne. Dużą rolę w opisywaniu bibliotek odegrały również encyklopedie o charakterze religijnym, zwłaszcza Encyklopedia Kościelna pod redakcją Michała Nowodworskiego, która podkreślała znaczenie bibliotek kościelnych i klasztornych w przechowywaniu ksiąg religijnych oraz rękopisów. Zbiory te rozwijały się m.in. dzięki darom i po wynalezieniu druku stały się ważnymi ośrodkami wiedzy. Polskie encyklopedie tego okresu ukazywały biblioteki nie tylko jako miejsca przechowywania książek, ale także jako instytucje o dużym znaczeniu edukacyjnym i kulturowym. Zachęcały do korzystania z ich zbiorów, poznawania historii świata oraz dziedzictwa narodowego, co miało szczególne znaczenie w czasie, gdy Polska pozostawała pod zaborami.

Abstract:

The text discusses how libraries and their history were presented in Polish encyclopedic publications from the late 19th and early 20th centuries. Early encyclopedic works often defined a library simply as a collection of books, sometimes including manuscripts, engravings, and maps. Publications intended for children presented this information in short and accessible forms. Writers such as Feliks Bogucki and Stanisław Krzemiński introduced basic explanations of libraries in educational materials for young readers. A broader discussion of libraries appeared in works by Klementyna Hoffmanowa, who described famous libraries in Paris and Wrocław and encouraged young people to visit them to develop knowledge and humility. She also outlined the historical development of libraries, mentioning early collections in Jerusalem, the Library of Alexandria, private libraries in ancient Greece, and public collections in Rome, as well as medieval monastic libraries. Religious encyclopedias, such as the Ecclesiastical Encyclopedia edited by Michał Nowodworski, devoted extensive attention to church libraries and their role in preserving religious texts and manuscripts. These works emphasized the importance of cathedral and monastic libraries, which expanded through donations and became key centers of knowledge after the invention of printing. Overall, Polish encyclopedias of the period presented libraries not only as institutions preserving books but also as important cultural and educational symbols. They encouraged readers to use libraries, learn about world history and Polish heritage, and appreciate the cultural legacy preserved in books and manuscripts, especially during a time when Poland lacked political independence.

Wydawca:

Zielona Góra: "Pro Libris" Wydawnictwo Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Zielonej Górze

Data wydania:

2013

Typ zasobu:

artykuł

Format:

pdf

Strony:

53-70

Źródło:

Zielonogórskie Studia Bibliotekoznawcze, z. 5

Jezyk:

pol

Licencja CC BY-NC-ND 4.0:

kliknij tutaj, żeby przejść

Prawa do dysponowania publikacją:

Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna w Zielonej Górze