Kulczycka, Dorota - red. nauk. ; Jazownik, Leszek - red. nauk.
Tytuł:O szczególnym przypadku kresowości i jego literackiej manifestacji (na przykładzie Orawy)
Tytuł publikacji grupowej: Temat i słowa kluczowe:Orawa ; gwara ; tożsamość ; literatura orawska ; Orava ; dialect ; identity ; Oravian literature
Streszczenie:Artykuł jest poświęcony szczególnemu orawskiemu przypadkowi kresowości, ze szczególnym uwzględnieniem jej literackiej manifestacji. Orawa jest historyczną krainą na pograniczu polsko-słowackim. Przez blisko 1000 lat należała do królestwa węgierskiego, jednak jako teren górzysty i dziki długo utrzymywała status "ziemi niczyjej". Od końca XVI wieku była stopniowo zasiedlana głównie przez szukających nowego miejsca do życia Polaków, którzy napłynęli z północy, oraz Słowaków, którzy przyszli od południa. Badania językowe zarówno polskich, jak i słowackich językoznawców potwierdzają wpływ gwar języka polskiego na terenie całych historycznych górnych Węgier. ; Do dziś gwara orawska należąca do dialektu małopolskiego jest mową, którą można bez trudu porozumiewać się po obu stronach granicy państwowej. W 1920 roku Orawa została po raz pierwszy oficjalnie podzielona między Polskę a Czechosłowację. Podział ten ponownie przywrócono po II wojnie światowej. Dziś do polskiej Orawy należy czternaście wsi, których mieszkańcy kultywują swoją odmienność mowy i tradycji. Pozostają także wierni wierze katolickiej, będącej ważnym elementem ich tożsamości. Tworzą także własną literaturę, która jest istotnym nośnikiem tożsamości Orawian. Znaczna część artykułu została poświęcona analizie obrazu kresowości ujawniającego się w orawskiej poezji gwarowej.
Abstract:The article is devoted to the special case of Orava borderland, with particular emphasis on its literary manifestation. Orava is a historical region on the Polish-Slovak border. For almost 1000 years it belonged to the Hungarian kingdom. However, as a mountainous and wild area, it maintained the status of a "no man`s land" for a long time. From the end of the 16th century, it was gradually settled mainly by Poles who came from the north, looking for a new place to live, and Slovaks who came from the south. Linguistic research by both Polish and Slovak linguists confirms the influence of Polish dialects on the territory of the entire historical Upper Hungary. To this day, the Orava dialect, belonging to the Lesser Polish dialect, is a language that can be easily understood on both sides of the state border. ; In 1920, Orava was officially divided for the first time between Poland and Czechoslovakia. This division was restored after World War II. Today, Polish Orava includes 14 villages, whose inhabitants cultivate their distinctive language and tradition. They also remain faithful to the Catholic faith, which is an important element of their identity. They also create their own literature, which is an important carrier of the identity of Oravians. A significant part of the article is devoted to the analysis of the image of borderlandness revealed in Oravian dialect poetry.
Wydawca:Zielona Góra: Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego
Data wydania: Typ zasobu: Format: DOI: Strony: Źródło:Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Zielonogórskiego: Seria Scripta Humana, tom 19
Jezyk: Prawa do dysponowania publikacją: