Hawrysz, Magdalena - red. nauk. ; Jurewicz-Nowak, Magdalena - red. nauk. ; Kotlarska, Irmina - red. nauk.
Tytuł: Tytuł publikacji grupowej: Temat i słowa kluczowe:fraza nominalna ; identyfikacja niedziel ; kalendarz liturgiczny ; nominal phrases ; identification of Sundays ; liturgical calendar
Streszczenie:W artykule przedstawiam sposoby identyfikacji niedziel w zależności od typu organizacji przestrzeni czasowej kalendarza liturgicznego. Podstawę analizy stanowią dwa typy kalendarza: kalendarz tradycyjny oraz nowy, posoborowy kalendarz liturgiczny, zatwierdzony do użytku kościelnego w 1969 roku. W obu typach kalendarzowych odmiennie organizowana jest przestrzeń czasowa roku liturgicznego, co przekłada się bezpośrednio na sposób porządkowania poszczególnych niedziel w skali czasowej. ; Jako elementy tak ukształtowanego układu niedziele porządkowane są w przestrzeni czasowej kalendarza z przywołaniem różnego typu relacji, w jakie wchodzą z wyznaczonymi w przestrzeni roku świętami lub okresami liturgicznymi. Kształtowany ewolucyjnie kalendarz przedsoborowy jako lokalizatory wydzielał, konceptualizowane jako punkt, Wielkanoc (jako centralny moment organizacji roku liturgicznego), niedzielę Pentecoste oraz Epiphanię, a także, konceptualizowane jako obszar, Adwent i Wielki Post. Szczególny charakter w kalendarzach przedsoborowych w tym układzie ma miesiąc November, w którym lokalizowano niedziele przed okresem Adwentu. ; W kalendarzu posoborowym identyfikacja niedziel następuje wyłącznie przez relację do wydzielonych w ciągu roku liturgicznych obszarów czasowych. Relacje te są symbolizowane przez frazy typu: łac. Dominica secunda post Pascha, pol. Druga niedziela po Wielkanocy, w których człony Dominica secunda oraz Druga niedziela komunikują o sposobie liczenia poszczególnych niedziel w relacji do lokalizatora, który wyrażany jest w tych frazach przez człon drugi. Szczególna na tym tle jest nazwa Dominica Pentecoste, która genetycznie jest liczebnikiem i komunikuje o miejscu w ciągu wyróżnionych po święcie Paschy dni. Ten sam sposób liczenia dni, przyjęty od starożytnego Izraela, widoczny jest także w liczebnikowych nazwach dni przedpościa (np. Dominica Septuagesima).
Abstract:This article presents methods for identifying Sundays based on the organizational approach to the temporal space in liturgical calendars. The analysis centers on two types of calendars: the traditional calendar and the post-Vatican II liturgical calendar, which was approved for church use in 1969. Each calendar type uniquely organizes the temporal space of the liturgical year, which directly impacts the sequencing of individual Sundays throughout the year. ; As components of these structured systems, Sundays are arranged within the temporal framework of the calendar, referencing various types of relationships they establish with designated liturgical feasts or periods within the annual cycle.The evolutionarily developed pre-Vatican II calendar designated Easter-as the pivotal moment in organizing the liturgical year-Pentecost Sunday, and Epiphany as locators, conceptualized as points. Additionally, Advent and Lent were conceptualized as areas. Notably, the month of November in pre-Vatican II calendars featured a distinctive arrangement where Sundays preceding the Advent period were located. ; In contrast, the post-Vatican II calendar identifies Sundays solely through their relation to designated liturgical periods within the year. These relationships are symbolized by phrases such as "Dominica secunda post Pascha" (Latin for "Second Sunday after Easter"), where the elements "Dominica secunda" and "Second Sunday" communicate the method of counting individual Sundays relative to the locator, which is expressed in these phrases by the word "second". Particularly noteworthy in this context is the name "Dominica Pentecoste", which is inherently a numeral and indicates its position within the distinguished days following Easter. This method of counting days, adopted from ancient Israel, is also evident in the numeral names of days in the pre-Lenten period, such as "Dominica Septuagesima".
Wydawca:Zielona Góra: Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego
Data wydania: Typ zasobu: Format: DOI: Strony: Źródło:Zielonogórskie Seminaria Językoznawcze 2024
Jezyk: Prawa do dysponowania publikacją: