Problem władzy pojawił się prawdopodobnie wraz z ludzkością, związany jest bowiem z kierowaniem, panowaniem i kontrolą nad innymi ludźmi. Toteż myśliciele od zarania ludzkiej cywilizacji zajmowali się tym problemem. W antyku począwszy od Platona, który władzę oddawał filozofom, poprzez Arystotelesa, dla którego ideałem był układ gdzie jedna istota "włada, a druga słucha", a na poglądach Cycerona gloryfikującego władzę monarszą kończąc. ; Średniowieczne teorie oparte zostały na koncepcjach teistycznych. Z kolei renesansowy Nicolo Machiavelli opowiadał się za republikańską formą władzy, przy czym musiała być skuteczna w działaniu i osiągania celów dla dobra ogółu. Tomasz Hobbes swoją tezą, iż egoizm ludzki sprawia permanentną walkę "każdego z każdym" uzasadniał władzę absolutną. ; Wywodząc z niezbywalnego podmiotowego prawa do życia, wolności i własności oświeceniowi myśliciele stworzyli podstawy dla współczesnego systemu demokratycznego. Suwerenem został ogół-lud, który deleguje część swoich praw na instytucje państwa, aby w jego imieniu wykonywał podstawowe funkcje: stanowienia, rządzenia i sądzenia. ; Sednem był monteskiuszowski trójpodział władzy - na władzę przedstawicielską, wykonawczą i sądowniczą, według którego władze te są rozdzielone i niezależne, lecz jednocześnie każda z nich wyposażona jest w instrumenty kontrolne i hamujące. Ich następcy na tej bazie formułowali różnorodne odmiany systemowe.
The idea of power probably appeared with people and their simplest societies, because it is associated with the management and control over other people. That is why so many thinkers have been dealing with this problem since the dawn of human civilization. In antiquity, starting from Plato, who gave power to philosophers, through Aristotle, for whom the ideal was a system where one person "rules and the other listens" and finishing with Cicero`s views glorifying the monarch`s power. ; Medieval theories were based on theistic concepts. In turn, the Renaissance Nicolo Machiavelli argued for a republican form of power, but it had to be effective in acting and achieving goals for the general good. Tomas Hobbes with his thesis that human egoism causes a permanent struggle of "everyone against everyone" justified absolute power. ; Deriving from the inalienable subjective right to life, freedom and property, the Enlightenment thinkers have laid the foundations for the modern democratic system. The general - people became a sovereign, delegating some of their rights to state institutions to perform basic functions on their behalf: constitution, ruling and judgment. ; The heart of the matter was the Montesquieu tripartite division of power - into representative, executive and judicial power, according to which these authorities are separated and independent, but at the same time each of them is equipped with control and inhibiting instruments. On such basis, their successors formulated various system varieties.
Zielona Góra: Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego
Relacje. Studia z Nauk Społecznych, tom 6
Biblioteka Uniwersytetu Zielonogórskiego
7 sie 2026
6 sie 2026
0
https://zbc.uz.zgora.pl/repozytorium/publication/109528
| Nazwa wydania | Data |
|---|---|
| Koncepcje władzy - okres przedoświeceniowy = The ideas of power - pre-Enlightenment Er | 7 sie 2026 |
Zaradny, Ryszard Wołk, Zdzisław - red. nacz.
Zaradny, Ryszard Nitschke, Bernadetta (1964 - ) - red.
Olczak, Agnieszka Magda-Adamowicz, Marzenna - red. Pasterniak-Kobyłecka, Ewa - red.
Piechocki, Marcin Kruk, Aleksandra (1980- ) - red.
Olczak, Agnieszka Wołk, Zdzisław - red. nacz.
Grygo, Błażej Dudra, Stefan - red. Nitschke, Bernadetta (1964 - ) - red.
Raucci, Silvia Gillmeister, Andrzej - red.